In:The Vindel Parchment and Martin Codax / O Pergamiño Vindel e Martin Codax: The Golden Age of Medieval Galician Poetry / O esplendor da poesía galega medieval
Edited by Alexandre Rodríguez Guerra and Xosé Bieito Arias Freixedo
[Not in series 218] 2018
► pp. 239–255
Chapter 13Tradicionalismo e inovação musical na cantiga paralelística
Article language: Portuguese
Published online: 1 November 2018
https://doi.org/10.1075/z.218.13fer
https://doi.org/10.1075/z.218.13fer
Abstract
Taking into account the different views penned since 1917 on the melodic style found in Martin Codax, and also the connection with the larger sphere of parallelistic song featuring a woman’s voice, this chapter tries to ascertain which musical traits echo oral composition procedures and might point to an earlier style of women’s song symbolized by the ‘boyfriend’ and related keywords. Differences between cantigas II and III and the remaining, and the metrics of the latter, are discussed, and a new musical edition is proposed for these two (and also, in passing, for cantiga V). Finally, those stylistic aspects that in the Vindel MS may betray an earlier tradition, in contrast to those that can be attributed to the artistic initiative of Galician jongleurs, are tentatively identified.
Keywords:
cantiga d’amigo
, gender, women, jongleur, music, metrics, accentuation
References (44)
Alegria, José Augusto. 1968. A problemática musical das cantigas de amigo. Lisboa: Fundação Calouste Gulbenkian.
Anglés, Higinio. 1958. La Música de las Cantigas de Santa María del Rey Alfonso El Sabio, Vol. III/2. Barcelona: Diputación Provincial de Barcelona / Biblioteca Central.
Boynton, Susan. 2002. “Women’s Performance of the Lyric Before 1500.” Em Medieval Woman’s Song: Cross-Cultural Approaches, ed. por Anne L. Klinck e Ann Marie Rasmussen, 47–65. Philadelphia: University of Pennsylvania Press.
Brewer, Charles E. 1998. “The Cantigas d’Amigo of Martin Codax in the Context of Medieval Secular Latin Song.” La Corónica 26 (2): 17–28.
Calvia, Antonio. 2016. “A música do Pergamiño Vindel
.” Em Pergamino Vindel, ed. por Mariña Arbor Aldea, 161–182. Barcelona: M. Moleiro.
. 2016. “The Cantigas of Martin Codax – Edited with Commentary and Prolegomena.” Em Pergamino Vindel, ed. por Mariña Arbor Aldea, 285–305. Barcelona: M. Moleiro.
Cunha, Celso Ferreira da. 1956. O Cancioneiro de Martin Codax. Rio de Janeiro (reimpressão, 1999: Cancioneiros dos trovadores do mar, Lisboa: Imprensa Nacional – Casa da Moeda).
Deyermond, Alan. 2001. “Some Problems of Gender and Genre in the Medieval Cantigas
.” Em Estudios galegos medievais, ed. por Antonio Cortijo Ocaña, Giorgio Perissinotto e Harvey L. Sharrer, 43–59. Santa Barbara: Centro de Estudios Galegos, University of California at Santa Barbara (
Studia Hispanica Californiana, 1).
Duarte, Luiz Fagundes. 1986. “Acerca do Ritmo nas Cantigas de Amigo.” Em Actes du XVII Congrès International de Linguistique et Philologie Romanes, Vol. 8, 225–236. Aix-en-Provence: Université de Provence.
Fernández de la Cuesta, Ismael. 1982. “Les cantigas de amigo de Martín Codax.” Cahiers de Civilisation Médiévale 25: 179–185 e 4 lâminas.
. 1983. Historia de la música española, 1. Desde los orígenes hasta el “ars nova”. Madrid: Alianza Editorial.
Fernández Guiadanes, Antonio et al. 1998. Cantigas do Mar de Vigo. Edición crítica das cantigas de Meendinho, Johan de Cangas e Martin Codax. Santiago de Compostela: Centro Ramón Piñeiro.
Ferreira, Manuel Pedro. 1986. O Som de Martin Codax – Sobre a dimensão musical da lírica galego-portuguesa (séculos XII-XIV). Lisboa: Imprensa Nacional – Casa da Moeda.
(dir.). 2008. Antologia de Música em Portugal na Idade Média e no Renascimento. 2 vols., 2 CD. Lisboa: Arte das Musas – CESEM.
. 2009. Aspectos da Música Medieval no Ocidente Peninsular. Vol. 1: Música palaciana. Lisboa: Imprensa Nacional – Casa da Moeda / Fundação Calouste Gulbenkian.
. 2012–2013. “Jograis, contrafacta, formas musicais: cultura urbana nas Cantigas de Santa Maria.” Alcanate. Revista de Estudios Alfonsíes 8: 43–53.
. 2014. “Editing the Cantigas de Santa Maria: Notational decisions.” Revista Portuguesa de Musicologia, nova série, 1 (1): 33–52.
. 2016. “Ler o Pergaminho Vindel: suporte; textos; autor.” Em Do canto à escrita: novas questões em torno da lírica galego-portuguesa, coord. por Graça V. Lopes e Manuel P. Ferreira, 19–28. Lisboa: IEM – CESEM.
Huseby, Gerardo V. 1987. “The common melodic background of ‘Ondas do mar de Vigo’ and CSM #73.” Em Studies on the Cantigas de Santa Maria: Art, Music, and Poetry, ed. por Israel J. Katz et al., 189–201. Madison, Wis.: Hispanic Seminary of Medieval Studies.
Lopes, Graça Videira (ed. e coord.). 2016. Cantigas medievais galego-portuguesas: corpus integral profano, 2 vols. Lisboa: Biblioteca Nacional de Portugal – IEM – CESEM.
. 1998. “O feito diferencial galego na música. Idade Media e Renacemento.” Em O feito diferencial galego na música, Vol. II, ed. por C. Villanueva, 9–39. Santiago de Compostela: A Editorial da Historia / Museo do Pobo Galego.
Martínez Torner, Eduardo. 1928. Cancionero musical. Selección y armonización. Madrid: Instituto – Escuela Junta para Ampliación de Estudios.
Monari, Giorgio. 2004. Le cantigas de amigo di Martin Codax e l’interpretazione del ritmo della monodia medievale. Roma: Nuova cultura.
Monteagudo, Henrique. 1998. “O marco histórico-literario. A lírica trobadoresca galego-portuguesa.” Em Tres poetas medievais da Ría de Vigo: Martín Codax, Mendiño e Xohán de Cangas, H. Monteagudo, L. Pozo Garza e X. Alonso Montero, 11–158. Vigo: Galaxia.
Mullally, Robert. 2011. The Carole: A Study of a Medieval Dance. Farnham and Burlington, Vt.: Ashgate.
Nunes, José Joaquim. 1926–1928. Cantigas d’Amigo dos trovadores galego-portugueses, 3 vols. Coimbra: Imprensa da Universidade.
Paden, William D. 2015. “On the Music of Galician-Portuguese Secular Lyric: Sources, Genres, Performance.” Em Culture and Society in Medieval Galicia: A Cultural Crossroads at the Edge of Europe, ed. por James D’Emilio, 862–893. Leiden: Brill.
Parkinson, Stephen. 2006. “Concurrent Patterns of Verse Design in the Galician-Portuguese Lyric.” Em Proceedings of the Thirteenth Colloquium [PMHRS, 51], ed. por J. Whetnall e A. Deyermond, 19–38. London: Department of Hispanic Studies, Queen Mary, University of London.
. 2016. “Métrica acentual nas cantigas de amigo.” Em Do canto à escrita: novas questões em torno da lírica galego-portuguesa, coord. por Graça V. Lopes e Manuel P. Ferreira, 29–42. Lisboa: IEM – CESEM.
Pope, Isabel. 1934. “Medieval Latin Background of the Thirteenth-Century Galician Lyric.” Speculum 9: 3–25.
Prieto Alonso, Domingos. 1991. “A métrica acentual na cantiga de amigo.” Em Estudos Portugueses: Homenagem a Luciana Stegagno Picchio, ed. por Eugenio Asensio, 111–142. Lisboa: Difel.
Ribera, Julián. 1925. “De música y métrica gallegas.” Em Homenage a Menéndez Pidal, Vol. III, 7–35. Madrid: Hernando.
Sampedro y Folgar, Casto. 1942. Cancionero Musical de Galicia (reimpressão de 1982, A Coruña: Fundación Pedro Barrié de la Maza).
Schubarth, Dorothé, e Antón Santamarina. 1982. Cancioneiro Galego de tradición oral. A Coruña: Fundación Pedro Barrié de la Maza.
Spaggiari, Barbara. 1980a. “Il canzoniere di Martim Codax.” Studi Medievali, 3a. serie, 21 (1): 367–409.
. 1980b. “Un esempio di struttura poetica medievale: le cantigas de amigo di Martim Codax.” Arquivos do Centro Cultural Português XV, 749–839.
