In:The Vindel Parchment and Martin Codax / O Pergamiño Vindel e Martin Codax: The Golden Age of Medieval Galician Poetry / O esplendor da poesía galega medieval
Edited by Alexandre Rodríguez Guerra and Xosé Bieito Arias Freixedo
[Not in series 218] 2018
► pp. 25–38
Chapter 2Estudo literário das cantigas de Martim Codax
Article language: Portuguese
Published online: 1 November 2018
https://doi.org/10.1075/z.218.02fra
https://doi.org/10.1075/z.218.02fra
Abstract
Martin Codax’s cantigas aroused interest from the very moment they started to become well-known. Their thematic and narrative unity was pointed out by early scholars (Vesteiro Torres 1876, Vindel 1915, Oviedo Arce 1917, Nunes 1973 [1926]), although such unity was questioned by others (Vasconcelos 1915). From the 1950s onwards, the study of form gained preeminence (Asensio 1957, Jakobson 1970), giving rise to many studies from a structuralist perspective (Reckert e Macedo 1996 [1976], Spaggiari 1980b). Alternative approaches emphasized the ‘marked seriality’ of the parallelistic cantigas, according to which they constitute organic series endowed with ‘narrative progression’ (Tavani 1988 [1973]), or based on rhetorical dispositio (Ferreira 1986). Formal ‘markers’ were identified in cantigas by Cohen (2016). The present chapter revisits these proposals, their presuppositions, challenges and contributions, but also emphasizes Martin Codax’s creativity, even within the narrow limits imposed by parallelistic form.
Article outline
- 1.Um único poema, um poema musical
- 2.Um olhar sobre a forma
- 3.As séries orgânicas
- 4.Modelo e modelagem
Agradecimentos Notas Referências bibliográficas
References (43)
Álvarez Blázquez, Xosé María. 1975. Escolma da poesia medieval (1198–1354). Pontevedra: Edicións Castrelos.
Álvarez de la Granja, María. 1998. Teodosio Vesteiro Torres. Aproximación á súa vida e á súa obra. Vigo: Instituto de Estudos Vigueses (Fundación Provigo).
Asensio, Eugenio. 1957. Poética y realidad en el cancionero peninsular de la Edad Media. Madrid: Gredos.
Azevedo Filho, Leodegário A. de. 1973. “O poema musical de Martim Codax como narrativa.” Em Uma visão brasileira da literatura portuguesa, 19–53. Coimbra: Livraria Almedina.
Beltrán, Vicenç. 2003. “Martín Codax o el poeta intemporal.” Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes. <[URL]> (20-09-2017).
Cohen, Rip. 2016. “As cantigas de Martin Codax. Edición e comentario.” Em Pergamino Vindel, coord. por Mariña Arbor Aldea, 183–204. Barcelona: M. Moleiro Editor.
Cunha, Celso Ferreira da. 1956. O Cancioneiro de Martin Codax. Rio de Janeiro: [s.n.] (repr. facsimilada em Cancioneiros dos Trovadores do Mar, edição preparada por Elsa Gonçalves, 299–508. Lisboa: Imprensa Nacional – Casa da Moeda, 1999).
D’Orvenipe, D. L. [Pedro Vindel]. 1914. “Las siete canciones de la enamorada. Poema musical por Martin Codax, juglar del siglo XIII.” Arte Español 3 (1): 27–31.
Egido, Aurora. 2012. “Eugenio Asensio, un humanista singular.” Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes. <[URL]> (1-10-2017).
Faral, Edmond. 1982. Les arts poétiques du XIIe. et du XIIIe. siècle. Recherches et documents sur la technique littéraire du moyen âge. Genève / Paris: Slatktine / Champion.
Fernández Guiadanes, Antonio et al. 1998. Cantigas do mar de Vigo. Edición crítica de Meendinho, Johan de Cangas e Martin Codax. Santiago de Compostela: Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades.
Ferreira, Manuel Pedro. 1986.
O som de Martin Codax
. Sobre a dimensão musical da lírica galego-portuguesa. Lisboa: UNISYS / Imprensa Nacional – Casa da Moeda.
Gonçalves, Elsa. 2016. “Filologia literária e terminologia musical: Martin Codaz esta non acho pontada
.” Em De Roma ata Lixboa: Estudos sobre os cancioneiros galego-portugueses, ed. por J. Dionísio, H. Monteagudo e M. A. Ramos, 111–125. A Coruña: Real Academia Galega.
Jakobson, Roman. 1960. “Linguistics and Poetics.” Em Style in Language, ed. por Thomas A. Sebeok, 350–377. Cambridge, MA: MIT Press.
. 1970. “Carta a Haroldo de Campos sobre a textura poética de Martin Codax.” Em Lingüística. Poética. Cinema. Roman Jakobson no Brasil, 119–126. São Paulo: Editora Perspectiva.
. 1973. “Qu’est-ce que la poésie?” Em Questions de poétique, 113–126. Paris: Ed. du Seuil (2.ª ed.; originalmente publicado como “Co je poezie?”, Volné smery 30, 1933–1934, 229–239).
. 1976. “A textura poética de Martin Codax.” Em Stephen Reckert e Helder Macedo, Do cancioneiro de amigo, 35–48. Lisboa: Assírio & Alvim (trad. de Dídia Marques Reckert).
. 1987. “On a Generation that Squandered its Poets.” Em Language in Literature, ed. por Krystyna Pomorska e Stephen Rudy, 273–300. London / Cambridge, MA: The Belknap Press of Harvard University Press.
Monaci, Ernesto. 1873. Canti antichi portoghesi tratti dal Codice Vaticano 4803. Imola: Tip. d’Ignazio Galeati e F.
Nunes, José Joaquim. 1906. Chrestomathia Archaica. Excerptos da litteratura portuguesa desde o mais antigo que se conhece até ao século XVI. Acompanhados de introdução grammatical, notas e glossário por José Joaquim Nunes. Lisboa: Ferreira & Oliveira, Lda. Editores.
. 1973 [1926]. Cantigas de amigo dos trovadores galego-portugueses. 3 vols. Lisboa: Centro do Livro Brasileiro (1.ª ed. Coimbra: Imprensa da Universidade, [1926]-1928).
Oviedo Arce, Eladio. 1917. “El genuino ‘Martin Codax’, trobador gallego del siglo XIII.” Boletín de la Real Academia Gallega 113: 121–135.
Pena, Xosé Ramón. 2016. “As cantigas de Martin Codax: fragmentarismo ou obra pechada?” Em Do canto à escrita: Novas questões em torno da Lírica Galego-Portuguesa – Nos cem anos do pergaminho Vindel, ed. por Graça Videira Lopes e Manuel Pedro Ferreira, 13–18. Lisboa: IEM – CESEM.
Pomorska, Krystyna e Stephen Rudy (eds.). 1985. Verbal Art. Verbal Sign. Verbal Time. Minneapolis: University of Minnesota Press.
Reckert, Stephen e Helder Macedo. 1996 [1976]. Do cancioneiro de amigo. Lisboa: Assírio & Alvim (3.ª ed. corrigida e aumentada).
. 1980b. “Un esempio di struttura poetica medievale: le cantigas de amigo di Martim Codax.” Arquivos do Centro Cultural Português XV: 749–839.
. 2004. “Um exemplo de edição crítica lachmanniana: as cantigas de Martim Codax.” Em Barbara Spaggiari e Maurizio Peruggi, Fundamentos da crítica textual, 252–283. Rio de Janeiro: Editora Lucerna.
Tavani, Giuseppe. 1988 [1973]. “Tentativa de análise.” Em Ensaios portugueses: Filologia e Linguística, 286–313. Lisboa: Imprensa Nacional – Casa da Moeda (originalmente publicado como “Parallelismo e iterazione: Appunti in margine al criterio di pertinenza.” Cultura Neolatina XXXIII, 1973: 9–32).
Varnhagen, Francisco Adolfo. 1870. Cancioneirinho de trovas antigas colligidas de um grande Cancioneiro da Biblioteca da Vaticana. Viena: Typ.I.E.R.do E.E da Corte.
Vasconcelos, Carolina Michaëlis de. 1915. “A propósito de Martim Codax e das suas cantigas de amor.” Revista de Filología Española II (3): 258–273.
. 1990. Cancioneiro da Ajuda. 2 vols. Lisboa: Imprensa Nacional – Casa da Moeda (reimpressão da edição de Halle: Max Niemeyer, 1904, acrescentada de um prefácio de Ivo Castro e do glossário das cantigas, Revista Lusitana, XXIII).
Vesteiro Torres, Teodosio. 1876. “Martin Codax.” El Heraldo Gallego 147: 345–347. Reimp.: “Martin Codax.” Em T. Vesteiro Torres, Monografías de Vigo. Edicion póstuma, 1878, 12–20. Vigo: Imprenta de M. Fernandez Dios.
Vieira, Yara Frateschi. 2005. “Falácias do amor: o lirismo galego-português e a nova lógica.” Em Actas del IX Congreso Internacional de la AHLM, ed. por M. Pampín Barral e C. Parrilla García, Vol. 2, 289–300. A Coruña: Universidade da Coruña – Toxosoutos.
