The inscription on the Vimose plane and (other) West Germanic finds from Denmark
Published online: 16 March 2022
https://doi.org/10.1075/nowele.00061.mee
https://doi.org/10.1075/nowele.00061.mee
Abstract
The Vimose plane features an early runic inscription that has long remained opaque, with none of the attempts to explain it having commanded assent in the historiography. Like the inscription on the Vimose buckle, however, the text on the wood plane appears to preserve an early example of West Germanic religious language. The inscription on the sharpener shows some parallels with comparable Roman texts but also distinctively West Germanic phonological development. The text on the plane seems to be one of several early runic texts found in the Southern Scandinavian votive bogs that preserve Ingvaeonic features.
Article outline
- 1.Introduction
- 2.Approach
- 3.Background
- 4.Interpreting the text
- 5.Discussion
- 6.Conclusion
References
References (80)
Antonsen, E. H. 1987. The oldest runic inscriptions in the light of new finds and interpretations. In Runor och runinskrifter: Föredrag vid Riksantikvarieämbetets och Vitterhetsakademiens symposium 8–11 september 1985, 17–28. Stockholm: Kungl. Vitterhets Historie och Antikvitets Akademien.
Bishop, M. C. & J. C. N. Coulston. 2006. Roman military equipment: From the Punic wars to the fall of Rome. 2nd edn. Oxford: Oxbow.
Bugge, S. 1905. Bidrag til tolkning af danske og tildels svenske Indskrifter med den længere Rækkes Runer, navnlig paa Guldbrakteater. Aabøger for nordisk Oldkyndighed og Historie n.s. 201. 141–328.
Bugge, S. 1905–13. Norges Indskrifter med de ældre Runer. Indledning: Runeskriftens Oprindelse og ældste Historie. Christiania: Brøggers.
Carnap-Bornheim, C. von & J. Ilkjær. 1996. Illerup Ådal, 5: Die Prachtausrüstungen, Textband. Aarhus: Aarhus University Press.
Christensen, A. E. 2005. The Roman Iron Age tools from Vimose, Denmark. Acta Archaeologica 761. 59–86.
Cowgill, W. 1965. The Old English present indicative ending -e. In A. Heinz et al. (eds.), Symbolae linguisticae in honorem Georgii Kuryłowicz, 44–50. Wrocław: Polska Akademia Nauk.
Dybo, V. A. 1961. Sokrashchenie dolgot v kel’to-italijskix i ego znachenie dlja balto-slavjanskoji indoevropejskoj akcentologii. Voprosy slavjanskogo jazykoznanija 51. 9–34.
Engelhardt, C. 1866. Sur la trouvaille de Vimose. Memoires de la Société Royale des Antiquaires du Nord ns 11. 89–114.
Ethelberg, P. 2009. Frühe Königreiche: Machtkonzentrationen in Südskandinavien im 1.–4. Jahrhundert n. Chr. In S. Burmeister & H. Derks (eds.), 2000 Jahre Varusschlacht, 2: Konflikt, 170–182. Stuttgart: Theiss.
Friesen, O. von. 1924. Rö-stenen i Bohuslan och runorna i norden under folkvandringstiden. Uppsala: Almqvist & Wiksell.
Grane, T. 2007. The Roman Empire and southern Scandinavia – a northern connection! A re-evaluation of military-political relations between the Roman Empire and the Barbaricum in the first three centuries AD with a special emphasis on southern Scandinavia. PhD dissertation, University of Copenhagen.
Grønvik, O. 1996. Fra Vimose til Ødemotland: Nye studier over runeinskrifter fra førkristen tid i Norden. Oslo: Universitetsforlaget.
Harðarson, J. A. 2014. Zur Entwicklung der neutralen s-Stämme im Germanischen. In C. Melchert, E. Rieken & Th. Steer (eds.), Munus amicitiae: Norbert Oettinger, a collegis et amicis dicatum, 46–63. Ann Arbor: Beech Stave.
K. HauckIK = K. Hauck (ed.). 1985–1989. Die Goldbrakteaten der Völkerwanderungszeit, 1, 2 – 3, 2: Ikonographischer Katalog 1–3. 31 vols. Münster: Fink.
Ilkjær, J. 1996. Runeindskrifter fra mosefund i Danmark – kontekst og oprindelse. Amsterdamer Beiträge zur älteren Germanistik 451. 63–75.
Imer, L. M. 2007. Greek and Latin inscriptions in the northern barbaricum. In Th. Grane (ed.), Beyond the Roman frontier: Roman influences on the northern barbaricum, 31–60. Rome: Quasar.
Imer, L. M. 2014. Jernalderens runeindskrifter i Norden – Katalog. Aarbøger for nordisk Oldkyndighed og Historie 2014. 5–347.
Imer, L. M. 2015. The inscriptions from Thorsberg – Germanic inscription making as a reflection of Roman writing. In O. Grimm & A. Pesch (eds.), Archäologie und Runen: Fallstudien zu Inschriften im älteren Futhark, 109–116. Neumünster: Wachholtz.
Krause, W. & H. Jankuhn. 1966. Die Runeninschriften im älteren Futhark. Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht.
Lindelöf, U. (ed.). 1927. Rituale Ecclesiae Dunelmensis: The Durham Collectar. Durham: Andrews & Co.
MacMullen, R. 1960. Inscriptions on armor and the supply of arms in the Roman Empire. American Journal of Archaeology 641. 23–40.
MacMullen, R. 1982. The epigraphic habit in the Roman Empire. American Journal of Philology 1031. 233–246.
Markey, Th. L. 2012. HlewagastiR exposed. In S. Harris, M. Moynihan & S. Harbison (eds.), Vox Germanica: Essays in Germanic language and literature in honor of James E. Cathey, 91–107. Tempe: Arizona Center for Medieval and Renaissance Studies.
Marstrander, C. J. S. 1929. De gotiske runeminnesmerker. Norsk tidsskrift for sprogvidenskap 31. 25–157.
Marstrander, C. J. S. 1952. De nordiske runeinnskrifter i eldre alfabet. Skrift og språk i folkevandringstiden. I. Danske og svenske innskrifter. Oslo: Norsk Arkeologisk Selskap (extract from Viking 1952).
Maurer, F. 1942. Nordgermanen und Alemannen: Studien zur germanischen und frühdeutschen Sprachgeschichte, Stammes- und Volkskunde. Strasbourg: Hünenburg.
Mees, B. 2012. The Meldorf fibula inscription and epigraphic typology. Beiträge zur Namenforschung ns 471. 259–284
Mees, B. 2015a. Work songs and whetstones: From Sutton Hoo to Straum. Scandinavian Studies 871. 514–530.
Mees, B. 2015b. The Vimose dedication as ritual language. NOWELE 681. 129–151.
Moltke, E. 1985. Runes and their origin, Denmark and elsewhere. Transl. P. Foote. Rev. edn. Copenhagen: National Museum of Denmark.
Näsman, U. 2006. Danerne og det danske kongeriges opkomst – Om forskningsprogrammet »Fra Stamme til Stat i Danmark«. Kuml 551. 205–241.
Nedoma, R. 2009. Text und Bild, Bild und Text: Urnordisch undz auf dem Goldbrakteaten vom Killerup-B und Gudme II-B. In W. Heizmann, K. Böldl & H. Beck (eds.), Analecta Septentrionalia: Beiträge zur nordgermanischen Kultur- und Literaturgeschichte, 803–833. Berlin: De Gruyter.
Nedoma, R. 2015. Zur edition der südgermanischen Runeninschriften: Ein Vorbericht. In H. Reichert & C. Scheungraber (eds.), Germanische Altertumskunde: Quellen, Methoden, Ergebnisse, 139–157. Vienna: Fassbaender.
Nicolay, J. 2007. Armed Batavians: Use and significance of weaponry and horse gear from non-military contexts in the Rhine delta (50 BC to AD 450). Amsterdam: Amsterdam University Press.
Nielsen, H. F. 2000. The early runic language of Scandinavia: Studies in Germanic dialect geography. Heidelberg: Winter.
Nielsen, H. F. 2015. The grouping of the Germanic languages and the dialectal provenance of the oldest runic inscriptions of Scandinavia (AD 160–500). In O. Grimm & A. Pesch (eds.), Archäologie und Runen: Fallstudien zu Inschriften im älteren Futhark, 45–58. Kiel: Wachholz.
Pauli Jensen, X. 2003. The Vimose find. In L. Jørgensen, B. Storgaard & L. Gebauer Thomsen (eds.), The spoils of victory: The north in the shadow of the Roman Empire, 346–355. Copenhagen: National Museum of Denmark.
Pauli Jensen, X. 2008. Våben fra Vimose: bearbejdning og tolkning af et gammelkendt fund. PhD dissertation, University of Copenhagen.
Pauli Jensen, X. 2009. From fertility rituals to weapon sacrifices. The case of the South Scandinavian bog finds. In U. von Freeden, H. Friesinger & E. Wamers (eds.), Glaube, Kult und Herrschaft: Phänomene des Religiösen im 1. Jahrtausend n.Chr. in Mittel- und Nordeuropa. Akten des 59. Internationalen Sachsensymposions und der Grundprobleme der frühgeschichtlichen Entwicklung im Miteldonauraum, 53–64. Bonn: Habelt.
Pauli Jensen, X. 2010. Som brødre vi dele: ny tolkning af Vimoses våbenofre. Nationalmuseets Arbejdsmark 2010. 22–35.
Rau, A. 2015. Archäologische Forschungen zu den Opferungen von Heeresausrüstungen und Herkunftsbestimmung von Funden mit besonderem Hinblick auf Runeninschriften. In O. Grimm & A. Pesch (eds.), Archäologie und Runen: Fallstudien zu Inschriften im älteren Futhark, 29–44. Kiel: Wachholtz.
Ringe, D. 2017. From Proto-Indo-European to Proto-Germanic. 2nd edn. Oxford: Oxford University Press.
Rix, H. 2001. Lexikon der indogermanischen Verben: Die Wurzeln und ihre Primärstammbildungen. 2nd edn. Wiesbaden: Reichert.
Ross, A. S. C. 1933. The 1st. sg. pres. ind. -e in Old English. Neuphilologische Mitteilungen 341. 232–239.
Ruhlmann, A. 1935. À propos d’une plaquette de caractère militaire trouvée à Thamusida. Comptes rendus des séances de l’Académie des Inscriptions et Belles-Lettres 791. 67–78.
Schaffner, S. 2001. Das Vernersche Gesetz und der innerparadigmatische grammatische Wechsel des urgermanischen im Nominalbereich. Innsbruck: Institut für Sprachen und Literaturen der Universität Innsbruck.
Schmidt, Chr. G., R. Nedoma & K. Düwel. 2010–2011. Die Runenschrift auf dem Kamm von Frienstedt, Stadt Erfurt. Die Sprache 491. 123–186
Schramm, G. 1957. Namenschatz und Dichtersprache: Studien zu den zweigliedrigen Personennamen der Germanen. Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht.
Schuhmann, R. 2014. Zur Endung runisch-altfriesisches -u und zur Entwicklung der Endung nom.sg.m. a-St. urgermanisches *-az. Amsterdamer Beiträge zur älteren Germanistik 731. 397–419.
Seebold, E. 1994. Die sprachliche Deutung und Einordnung der archaischen Runeninschriften. In K. Düwel (ed.), Runische Schriftkultur in kontinental-skandinavischer und angelsächsischer Wechselbeziehung. Internationales Symposium in der Werner-Reimers-Stiftung vom 24.–27. Juni 1992 in Bad Homburg, 56–94. Berlin: De Gruyter.
K. Düwel, R. Nedoma and S. OehrlSG = K. Düwel, R. Nedoma and S. Oehrl. 2020. Die südgermanischen Runeninschriften. Berlin: De Gruyter.
Stephens, G. 1866–1901. The old-northern runic monuments of Scandinavia and England. 41 vols. London: Williams & Norgate.
Stoklund, M. 1995. Die Runen der römischen Kaiserzeit. In U. Lund Hansen & B. Storgaard (eds.), Himlingøje – Seeland – Europa: Ein Gräberfeld der jüngeren römischen Kaiserzeit auf Seeland, seine Bedeutung und internationalen Beziehungen, 317–346. Copenhagen: Det Konglige nordiske oldskriftselskab.
Streitberg, W. 1900. Urgermanische Grammatik: Einführung in das vergleichende Studium der altgermanischen Dialekte. Heidelberg: Winter.
Syrett, M. 1994. The unaccented vowels of Proto-Norse (NOWELE Supplement Series 11). Odense: Odense University Press.
Thorpe, B. 1835. Libri Psalmorum versio antiqua Latina; cum paraphrasi Anglo-Saxonica. Oxford: Oxford University Press.
Wimmer, L. F. A. 1867. De ældste nordiske Runeindskrifter. Aarbøger for nordisk Oldkyndighed 1867. 1–64.
