French in the New World

SOMMAIRE Le français au Nouveau Monde: Réponse linguistique à la situation culturelle Le but de cet article est double; d'abord, de tracer le rôle historique des Français et de la langue française aux Amériques, et puis, d'évaluer la situation sociolinguistique contemporaine. D'abord, j'examine le processus de peuplement et de migration des francophones au Nouveau Monde. Je considère aussi des faits extralinguistiques tels que les circonstances politiques dans lesquelles les colons se sont trouvés et l'influence de la structure économique sur la composition et l'organisation de leurs communautés. La nature des liens officiels avec la France métropolitaine et la durée de cette communication sont importantes aussi, tout comme l'est l'influence des populations non-francophones avec qui les Français ont eu des contacts. A ce sujet, les rapports entre les planteurs français et les esclaves africains, menant au développement des dialectes créoles, est un sujet des plus importants. Lorsqu'on considère le statut actuel des dialectes français ou basés sur le français, trois questions s'imposent. D'abord, il faut étudier l'aspect démographique: où habitent les gens parlant le dialecte, quel dialecte ils emploient, et quels autres dialectes sont employés par eux et par leurs voisins. Puisqu'il existe des communautés francophones du Canada à la côte du nord de l'Amérique du Sud, et que les membres de ces communautés viennent de tous les niveaux socioéconomiques, il n'y a pas de schéma sociolinguistique typique. Deuxièmement, il faut faire face à la perception des dialectes par ceux qui s'en servent, par leurs voisins, et par leur gouvernement. L'attitude de chacun de ces groupes détermine le nombre et la variété de contextes dans lesquels le dialecte s'emploie normalement et aussi le message social et politique qu'on émet en choisissant un certain mode de parler. Finalement, il faut confronter la question de l'éducation et du maintien de la langue. L'analphabétisme a été et continue à être un problème sérieux, surtout dans les îles de la mer des Caraïbes. Pour le surmonter, il faut d'abord effectuer la transition d'une tradition purement orale à une qui comprend des matières écrites, et puis chercher à intégrer la langue dans le programme d'études. Même là où il y a déjà une tradition littéraire, il faut maintenir la vitalité de celle-ci, surtout dans les régions où le dialecte français est une langue minoritaire. RESUMO La franca lingvo en Ameriko: Lingva respondo al kulturaj situacioj La jena artikolo havas duopan celon: unue, skizi la historian rolon de la francoj kaj de la franca lingvo en Ameriko, kaj due, taksi la nuntempan socilingvistian situacion La aŭtorino unue pristudas la procedon de popoligo kaj migrado de la franclingvanoj el kaj en Ameriko. Ŝi ankaù konsideras nelingvajn faktojn, kiel ekzemple la politikajn cirkonstancojn, en kiuj la migrintoj trovis sin, kaj la influon de la ekonomia strukturo ce la konsistigo kaj organizo de ties komunumoj. Ankaù grava estas la demando pri la epoko kaj daŭro de la rekta komunikado kun Francio kaj la oficialaj ligoj kun la hejmlando; kaj pri la influo de nefranclingvaj grupoj, kun kiuj la francoj havis kontakton. Aparte grava demando pri tiu lasta punkto estas la interagado inter la francaj posedantoj de plantacioj kaj la afrikaj sklavoj. Tio estigis kreolajn dialektojn. Konsiderante la nunan statuson de la franca kaj de dialektoj, baziĝantaj super la franca, en Ameriko, leviĝas tri demandoj. Unue, necesas studi la demografian aspekton: kie logas la parolantoj, kiun francan dialekton ili parolas, kaj kiujn aliajn francajn dialektojn uzas ili kaj iliaj najbaroj. Car franclingvaj komunumoj ekzistas ekde Kanado, norde, ĝis la norda marbordo de Sudameriko, sude, kaj car la membroj de tiuj komunumoj reprezentas ciujn nivelojn de la sociekonomia gamo, ne ekzistas ununura tipa socilingvistika situacio. Due, necesas alfronti la demandon pri la percepto de la dialektoj ce la parolantoj, ce ties najbaroj, kaj ce la registaro. La sinteno de ciu el tiuj grupoj difinas ne nur la nom bron kaj variadon de la kuntekstoj, en kiuj oni rutine uzas la dialekton, sed ankau la socian kaj politikan mesagon sendatan per la elekto de certa parolmaniero. Fine, necesas alfronti la demandon pri la edukado kaj la reteno de lingvo. Aparte en la Kariba Maro, la analfabeteco estis kaj daŭre estas grava problemo. Por superi gin, necesas unue transiri de nur busa tradicio al tradicio kiu inkluzivas ankau skribajn materialojn; tiam, necesas integrigi la lingvon en la edukan kurikulumon. Ec tie, kie ekzistas skriba tradicio, necesas reteni ĝian vivecon, aparte en zonoj, kie la franca dialekto estas minorita lingvo.