In:Structuring Variation in Romance Linguistics and Beyond: In honour of Leonardo M. Savoia
Edited by Mirko Grimaldi, Rosangela Lai, Ludovico Franco and Benedetta Baldi
[Linguistik Aktuell/Linguistics Today 252] 2018
► pp. 323–336
Chapter 22Diachronic and synchronic lexical interactions in the Italo-Balkan linguistic space
From Latin lucanĭca to Italo-Albanian lëkëngë
Published online: 19 December 2018
https://doi.org/10.1075/la.252.22alt
https://doi.org/10.1075/la.252.22alt
Abstract
This contribution presents a case study in the intricate diachronic and synchronic interrelations between languages in the Italian and Balkan linguistic spaces. Words related to Latin lucanica (‘type of sausage’) are investigated and hypotheses on their pattern of diffusion are surveyed and discussed. Among other points, the contribution touches on the etymology of lucanica itself, the intermediation role of Byzantine Greek, the multiple outcomes of the word in the Romanian group, its present-day distribution in Italo-Romance and Arbëresh dialects.
Article outline
- 1.Introduction
- 2.Attestations of the lemma in the Italic and Balkan linguistic space
- 3.History and current distribution of the lemma
Acknowledgment Notes References
References (45)
Altimari, Francesco. 2018. Italian-Balkan linguistic interactions in the Italian-Albanian food lexicon: A short history of Tumacë ‘Home-made Pasta’ from the Caucasus to the Apennines. In Balkan and South Slavic Enclaves in Italy: Languages, Dialects and Identities, Thede Kahl, Iliana Krapova & Giuseppina Turano (eds), 2–31. Newcastle upon Tyne: Cambridge Scholars.
Andriotis, Nikòlaos P. 1951[1995]. Ετυμολογικό λεξικό της κοινής νεοελληνικής, 3rd rev. edn. Thessaloniki: Idryma Manoli Triantafyllidi.
Battisti, Carlo & Alessio, Giovanni. 1975. Dizionario Etimologico Italiano, 5 Vols. Florence: G. Barbera.
Bigalke, Rainer. 1980. Dizionario dialettale della Basilicata. Heidelberg: Carl-Winter-Universitätsverlag.
Capidan, Theodor. 1922. Raporturile albano-române. In Dacoromania – Buletinul ‘Muzeului Limbei Române’ 2: 444–554.
De Cihac, Alexandre. 1879. Dictionnaire d’Étymologie Daco-Romane. Éléments slaves, magyars, turcs, grecs-moderne et albanais. Frankfurt: Ludolphe St-Goar.
DLR=Dicţionarul Limbii Române. 2008. New series, Vol. 5, Letter “L”. Bucharest: Editura Academiei Române.
Eideneier, Hans. 1977. Spanos: Eine byzantinische Satire in der Form einer Parodie. Berlin: Walter De Gruyter.
Cortelazzo, Manlio & Zolli, Paolo. 2011. Il nuovo Etimologico, DELI-Dizionario Etimologico della Lingua Italiana. Bologna: Zanichelli.
Fiorilli, Giuseppe. 2002. Dizionario arbëresh di lemmi, frasi e motti in uso nella tradizione di Ururi. Lanciano: publisher unknown.
Gerbino, Gaetano. 2007. Fjalori arbërisht-italisht i Horës së Arbëreshëvet – Dizionario arbëresh-italiano della parlata di Piana degli Albanesi. Palermo: publisher unknown.
Giordano, Emanuele. 1963. Fjalor i Arbëreshvet t’Italisë – Dizionario degli Albanesi d’Italia. Bari: Edizioni Paoline.
Guigoni, Alessandra. 2006. L’alimentazione mediterranea tra locale e globale, passato e presente. In Saperi e sapori del mediterraneo, Alessandra Guigoni & Radhouan Ben Amara (eds), 81–92. Cagliari: AM&D Edizioni.
Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë. 2002. Fjalor i shqipes së sotme, botim i dytë i ripunuar (me rreth 35.000 fjalë). Tirana: Botimet Toena.
Karanastasis, Anastasios. 1984–1992. Ιστορικόν λεξικόν των Ελληνικών ιδιωμάτων της Κάτω Ιταλίας. Αθήνα: Ακαδημία Αθηνών, Vols. I–5: vol. I (1984), vol. II (1986), vol. III (1988), vol. IV (1991), vol. V (1992).
Kriarás, Emmanouìl. 1988. Λεξικό της Μεσαιωνικής Ελληνικής Δημώδους Γραμματείας 1100–1669 του Εμμανουήλ Κριαρά, Τόμος Ι΄ (vol IX). Thessaloniki: Typ. Sfakianakis.
Laurian, August T. & Massim, Ion C. 1876. Dictionariulu Limbei Romane, Vol. 2. Bucharest: Noua Typographia a Laboratoriloru Romani.
Leonardi, Lino (ed.). 1997. Tesoro della Lingua Italiana delle Origini (TLIO). Florence: Istituto del Consiglio Nazionale delle Ricerche. <[URL]>
Martini, Matthia. 1655. Lexicon philologicum, praecipue etymologicum et sacrum, in quo latinae et a latinis auctoribus usurpatae tum purae tum barbarae voces ex originibus declarantur, etc. Frankfurt: Thomas M. Goetzelnil.
Massaro, Mario. 2010. Dizionario comparato delle parlate arbëreshe di Casalvecchio e Chieuti. Apricena: Malatesta.
Matthews, John. 2006. The Journey of Theophanes. Travel. Business, and Daily Life in the Roman East. New Haven CT: Yale University Press.
Meyer, Gustav. 1895. Albanesische Studien, IV: Das griechisch-südrumänisch-albanesische Wortverzeichniss des Kavalliotis herausgegeben und erklärt
. Wien: F. Tempsky.
Meyer-Lübke, Wilhelm. 1911. Romanische Etymologisches Wörterbuch. Heidelberg: Carl-Winter-Universitätsbuchhandlung.
Mitko, Thimi. 2014. Fjalëtore shqip-gërqisht/gërqisht-shqip & ndihmesa të tjera leksikografike. Tirana: Academy of Sciences of Albania.
Miklosich, Franz. 1886. Etymologisches Wörterbuch der Slavischen Sprachen. Wien: Wilhelm Braumüller.
Papahagi, Tache. 1974.
Dicţionarul dialectului aromân, general şi etimologic, ediţia a doua augmentată. Dictionnaire Aroumain (Macédo-Roumanin), général et étymologique, 2nd edn, enlarged. Bucharest: Editura Academiei Republicii Socialiste România.
Pignoli, Maria Luisa & Tartaglione, Guido. 2007. Dizionario albanese molisano (Parlate di Portocannone e Ururi). Cosenza: University of Calabria.
Rohlfs, Gerhard. 1966. Grammatica storica della lingua italiana e dei suoi dialetti, Fonetica. Turin: Einaudi.
Royal Hungarian University. 1825. Lexicon Valachico-Latino-Hungarico-Germanicum a pluribus auctoribus decursu triginta et amplius annorum elaboratum est. 1825. Buda: Royal Hungarian University.
Scutari, Pasquale. 1991. Spigolature lessicali sulla parlata degli Arbëreshë di S. Costantino Albanese. Scanzano Jonico: publisher unknown.
Sophocles, Evangelinus Apostolides. 1887. Greek Lexicon of the Roman and Byzantine periods (From B.C. 146 to A.D. 1100). New York NY: Charles Scribner’s Sons.
Shundi, Andrea. 2016. E(t)nogastronomia arbëreshe: Shtjellohen 610 receta gjellësh dhe ëmbëlsirash. Tirana: Botime Vllamasi.
Stow, Kenneth. 1988. Life and society in the community of Rome in the sixteenth century. Pe'amim 37: 55–66.
