Article published In: Historiographia Linguistica
Vol. 15:1/2 (1988) ► pp.1–15
The historiography of Dutch linguistics a diachronic introduction
Published online: 1 January 1988
https://doi.org/10.1075/hl.15.1-2.02sch
https://doi.org/10.1075/hl.15.1-2.02sch
Summary
At the end of the 19th century one had, for a summarizing survey of the historiography of Dutch linguistics, to make do mainly with German sources, namely von Raumer (1870), and, explicitly based on this, Hermann Paul (1891).
In the decade immediately preceding the First World War the later Utrecht professor Cornells G. N. de Vooys discussed the history of Dutch in a series of papers. It was his opinion that the practice of historical linguistics in the Netherlands fell far short of its counterpart abroad. He indicated two causes for this: a distinction which he considered dogmatic between written and spoken Dutch, and an insufficient understanding of language as a social phenomenon. Nevertheless it was not until 1931 that the first edition of de Vooys’ monograph Geschiedenis van de Nederlandse taal, in hoofdtrekken geschetst (‘History of the Dutch language, an outline’) was published. In this study he also gave ample attention to the Dutch grammarians and their works. Quite rightly de Vooys’ book was reissued several times.
However, after his death in 1955 the need arose for a study in which the historiography of Dutch linguistics was described in its own right. This resulted in a Geschiedenis van de Nederlandse taalkunde (‘History of Dutch linguistics’), published in 1977. This was a cooperative project of eleven authors from the Netherlands and Flanders, with Dirk M. Bakker and Gerardus R. W. Dibbets as editors. Although this book, too, has many merits, it has been remarkably little influenced by changing views with regard to the historiography of linguistics.
Résumé
Pour un aperçu récapitulatif de l’historiographie de la linguistique néerlandaise, l’on devait, à la fin du XIXème siècle, se baser principalement sur des sources allemandes, à savoir von Raumer (1870) et un ouvrage explicitement basé sur celui-ci, Hermann Paul (1891).
Dans la décennie qui a précédé immédiatement la première guerre mondiale, le futur professeur d’Utrecht Cornelis G. N. de Vooys mettait a l’ordre du jour dans une série d’articles l’histoire du néerlandais. Il était d’avis que l’étude de la linguistique historique aux Pays-Bas était restée sous-developpée par rapport à celle aux pays étrangers. Il en indiquait deux raisons: une distinction entre le néerlandais écrit et le néerlandais parlé estimée dogmatique par lui, ainsi qu’une compréhension insuffisante de la langue comme phénomène social. Neanmoins, il fallut attendre l’année 1931 pour qu’apparaisse la première édition du livre de de Vooys, Geschiedenis van de Nederlandse taal, in hoofdtrekken geschetst (‘Histoire de la langue néerlandaise, esquissée dans ses grandes lignes’). Dans ce livre il prêtait également beaucoup d’attention aux grammaticiens néerlandais et à leur oeuvre. C’est à juste titre que le livre de de Vooys a connu plusieurs réimpressions.
Après sa mort en 1955, l’on a ressenti le besoin d’un ouvrage dans lequel l’historiographie de la linguistique néerlandaise se laissait décrire séparément. Ceci a résulté dans un Geschiedenis van de Nederlandse taalkunde (‘Histoire de la linguistique néerlandaise’), qui est sorti en 1977. Sous la rédaction de Dirk M. Bakker et de Gerardus R. W. Dibbets onze auteurs originaires des Pays-Bas et des Flandres y ont collaboré. Bien que ce livre ait également beaucoup de mérites, il est étonnant de voir le peu d’influence que les conceptions changées quant à l’historiographie linguistique ont pu exercer sur lui.
References (29)
Bakker, Dirk M. and Gerardus R. W. Dibbets, eds. 1977. Geschiedenis van de Nederlandse Taalkunde. Den Bosch: Malmberg.
Benfey, Theodor. 1869. Geschichte der Sprachwissenschaft und orientalischen Philologie in Deutschland seit dem Anfange des 19. Jahrhunderts mit einem Rückblick auf die früheren Zeiten. (=
Geschichte der Wissenschaften in Deutschland. Neuere Zeit, 8.) München: J.G. Cotta.
Brunot, Ferdinand. 1905–1953. Histoire de la langue française dès origines à nos jours I–XIII. Paris: Armand Colin.
Chomsky, Noam. 1966. Cartesian Linguistics: A chapter in the history of rationalist thought. New York & London: Harper & Row.
Delbrück, Berthold. 1880. Einleitung in das Sprachstudium: Ein Beitrag zur Geschichte und Methodik der vergleichenden Sprachforschung. Leipzig: Breitkopf & Härtel.
Dibbets, Gerardus [R. W.]. 1986. “Geschiedenis van de Nederlandse Taalkunde tot 1700”. De Nederlandse Taalkunde in Kaart ed. by P. C. Paar-dekooper, 49–50. Leuven: Departement Taalkunde Katholieke Univ. Leuven.
Grotsch, Klaus. 1982. Sprachwissenschaftsgeschichtsschreibung: Ein Beitrag zur Kritik und zur historischen und methodologischen Selbstvergewis-serung der Disziplin. (=
Göppinger Arbeiten zur Germanistik, 352.) Göppingen: Kümmerle.
Haeringen, Coenraad B. van. 1954. Netherlandic Language Research: Men and works in the study of Dutch. Leiden: E.J. Brill.
Helten, Willem L. van. 1882. Bijdrage tot een Pragmatische Geschiedenis der Vaderlandsche-Taalstudie in Nederland. Groningen: J.B. Wolters.
Klifman, Harm. 1983. Studies op het Gebied van de Vroegnieuwnederlandse Triviumtraditie (ca. 1550-ca. 1650). (=
Geschiedenis van de taalkunde, 1.) Dordrecht: Foris.
Koerner, E. F. K. 1978. “Four Types of History Writing in Linguistics”. Towards a History of Linguistics: Selected essays by E. F. K. Koerner, 55–62. Amsterdam: John Benjamins.
Kuhn, Thomas S. 1974. “Anmerkungen zu Lakatos”. Theorien der Wissenschaftsgeschichte: Beiträge zur diachronen Wissenschaftstheorie ed. by W. Diederich, 120–34. Frankfurt a. M.: Suhrkamp.
Meer, Marten Jan van der. 1927. Historische Grammatik der Niederländischen Sprache. 11. Band: Einleitung und Lautlehre. Heidelberg: Carl Winter.
. 1891. “Geschichte der Germanischen Philologie”. Grundriss der Germanischen Philologie. 11. Band ed. by Hermann Paul, 9–151. Strassburg: Karl J. Trübner.
Raumer, Rudolf von. 1870. Geschichte der Germanischen Philologie vorzugsweise in Deutschland. (=
Geschichte der Wissenschaften in Deutschland. Neuere Zeit, 9.) München: R. Oldenbourg.
Shetter, William Z. 1978. Review of Bakker and Dibbets 1977. HL 51.307–313.
Simone, Raffaele. 1975. “Théorie et histoire de la linguistique”. HL 21.353–78.
Sterkenburg, Petrus G. J. van. 1984. Van Woordenlijst tot Woordenboek: Inleiding tot de geschiedenis van woordenboeken van het Nederlands. Leiden: E.J. Brill.
Verkuyl, H. J. 1987. Review of C.H. den Hertog als Grammaticus: Een hoofdstuk uit de geschiedenis van de Nederlandse taalkunde, in het bijzonder op het gebied van de schoolgrammatica in de laatste decennia van de negentiende eeuw
by Harm Hulshof (Muiderberg: Coutinho, 1985). De Nieuwe Taalgids 801.146–52.
Vooys, Cornelis G. N. de. 1906. “Te Winkel’s ‘Geschiedenis der Neder-landsche Taal’”. Taal en Letteren 161.369–79, 499–523. (Repr. in Verzamelde Taalkundige Opstellen by C. G.N, de Vooys. Eerste1 Bundel, 13–44. Groningen & Den Haag: J.B. Wolters, 1924.)
. 1913. “Wensen en Wenken voor een ‘Geschiedenis van de Nederlandse Taal’”. De Nieuwe Taalgids 71.65–80.
. 1931. Geschiedenis van de Nederlandse Taal, in Hoofdtrekken Geschetst. Groningen – Den Haag – Batavia: J.B. Wolters. (2nd ed., 1936; 3rd ed., 1942; 4th ed., 1946.)
. 1952. Geschiedenis van de Nederlandse Taal. Antwerpen: De Sikkel; Groningen: J. B. Wolters. (Repr., Groningen: Wolters-Noordhoff, 1970 [= de Vooys 1931, 5th ed.].)
Weghe, Frans van den. 1900. Geschiedenis der Nederlandsche Taalstudie in Vlaanderen (1500–1886). Antwerpen: Jan Boucherij.
Cited by (1)
Cited by one other publication
This list is based on CrossRef data as of 10 december 2025. Please note that it may not be complete. Sources presented here have been supplied by the respective publishers. Any errors therein should be reported to them.
