Registers in the Bahnar dialects in Vietnam

The Bahnar language, a member of the Northern Bahnaric branch of the Mon-Khmer family, shows distinctive register contrasts that provide important insights into the process of registrogenesis. This paper studies register variation across three major dialects of Bahnar (spoken in Bình Định, Gia Lai and Kon Tum provinces of Vietnam) based on production acoustic data collected from 48 native speakers. The authors analyze several phonetic parameters, including fundamental frequency (F0), vowel quality, voice quality, voice onset time (VOT) and vowel duration and focus on the correlation between initial consonants and the following vowels. The findings show clear dialectal differences: Bình Định displays a particularly lower register and complex devoicing patterns in initial consonants, while Gia Lai and Kon Tum rely more on spectral and temporal cues. These patterns suggest that Bahnar is experiencing transphonologization, with registers compensating for the weakening of initial consonant voicing. Beyond collecting regional variation data, the paper also explores sociophonetic variation. It contributes to the understanding of the phonetic mechanisms that drive registrogenesis in Austroasiatic languages and highlights the role of social factors in influencing Bahnar phonology.

Tiếng Bahnar, thuộc nhánh Bahnar Bắc của họ Môn — Khmer, thể hiện những đối lập âm vực đặc trưng, cung cấp những hiểu biết quan trọng về quá trình hình thành âm vực (registrogenesis). Bài viết này nghiên cứu sự biến thể âm vực trong ba phương ngữ chính của tiếng Bahnar (Gia Lai, Kon Tum và Bình Định) dựa trên dữ liệu âm thanh lời nói được thu thập từ 48 người bản ngữ. Các tác giả phân tích nhiều tham số ngữ âm, bao gồm tần số cơ bản (F0), chất lượng nguyên âm, chất lượng giọng, thời gian khởi phát thanh (VOT) và độ dài nguyên âm; đồng thời tập trung vào mối tương quan giữa phụ âm đầu và nguyên âm đi sau. Kết quả nghiên cứu cho thấy sự khác biệt phương ngữ rõ rệt: phương ngữ Bình Định thể hiện âm vực thấp hơn và các kiểu vô thanh hóa phức tạp ở phụ âm đầu, trong khi Gia Lai và Kon Tum dựa nhiều hơn vào các chỉ tố phổ âm và đặc trưng thời gian. Những mô hình này gợi ý rằng tiếng Bahnar đang trải qua chuyển hóa âm vị (transphonologization), trong đó âm vực đóng vai trò bù đắp cho sự suy yếu của độ hữu thanh ở phụ âm đầu. Ngoài việc thu thập dữ liệu biến thể vùng miền, bài viết còn khảo sát một số biến thể xã hội — ngữ âm. Nghiên cứu này đóng góp vào việc hiểu rõ hơn các cơ chế ngữ âm chi phối quá trình hình thành âm vực trong các ngôn ngữ Nam Á, đồng thời nhấn mạnh vai trò của các yếu tố xã hội đối với sự biến đổi ngữ âm của tiếng Bahnar.